Khi một dòng điện thoại mới ra mắt, điện thoại của bạn lại bị chậm. Thuyết âm mưu ư? Không phải vậy!

Image credit: Minh Uong/ The New York Times

Chuyện xảy ra hàng năm: mỗi khi Apple tung ra dòng iPhones mới, thì hàng đống người kêu ca về việc những chiếc iPhones cũ trở nên rùa bò.
Chỉ cần nhìn vào những dữ liệu gần đây để thấy. Từ giữa tháng Chính đến đầu tháng Mười Một - khi Apple tung ra iPhone 8, sau đó là iPhone X - các tìm kiếm trên Google với từ khóa "iPhone slow" tăng lên khoảng 50 phần trăm (https://trends.google.com/trends/explore?q=iphone%20slow).
Hiện tượng nhận thấy điện thoại chậm hơn phổ biến đến nỗi nhiều người tin rằng các công ty công nghệ cố ý làm chậm smartphones hay máy tính để đảm bảo rằng mọi người sẽ mua cái mới mỗi vài năm. Những người theo thuyết âm mưu gọi đó là sự lỗi thời có kế hoạch.
Đó là một chuyện tưởng tượng. Khi hiện tượng máy chậm hơn xảy ra, người ta thường tìm kiếm vào một lý do ít nhiều bất chính nào đó. Và lý do đó chính là do việc cập nhật phần mềm.
Greg Raiz, người từng là lãnh đạo tại Microsoft chuyên về hệ điều hành Windows XP cho biết "không có động lực nào cho các công ty sản xuất hệ điều hành tạo ra cái gọi là lỗi thời có kế hoạch". "Đó là do phần mềm, và phần mềm có nhiều mức độ trong tạo ra các lỗi và những điều không ngờ tới xảy ra."
Đây là những gì xảy ra: Khi những ông lớn công nghệ như Apple, Microsoft và Google đưa ra những phần cứng mới, họ cũng thường tung ra các bản cập nhật cho hệ điều hành. Chẳng hạn, vài ngày trước khi iPhone 8 được giao tới người dùng, Apple giới thiệu bản iOS11 như một cập nhật phần mềm miễn phí cho iPhones, bao gồm cả dòng iPhone 5S ra đời từ cách đó bốn năm.
Tiến trình kỹ thuật khi cập nhật từ một hệ điều hành cũ sang hệ điều hành mới - di chuyển các files, ứng dụng, cài đại của bạn trong suốt thời gian dùng trước đó - là rất phức tạp. Vì vậy khi bạn cài đặt một hệ điều hành mới lên một thiết bị cũ, các vấn đề có thể xảy ra làm cho mọi thứ như từ việc mở camera hay lướt web trở nên chậm chạp.
"Nó cũng tương tự như việc thay móng nhà mà không tác động đến những phần còn lại của ngôi nhà," Scott Berkun, tác giả viết sách và cũng là quản lý trước đây tại Microsoft phụ trách nhóm kỹ sư về hệ điều hành Windows và trình duyệt web ví von.
Tin tốt là do các công ty công nghệ không cố ý tác động đến thiết bị của bạn, nên có các phương thuốc chữa để khi bạn nghĩ chiếc iPhone 3 năm tuổi hay máy tính chạy Windows 7 tuổi của bạn trở nên chậm hoặc sắp ra đi. Dưới đây là những cách để tăng tốc thiết bị của bạn dựa trên phỏng vấn với các chuyên gia về IT và hệ điều hành.
LÀM MỚI LẠI THIẾT BỊ TRƯỚC KHI NÂNG CẤP
Các công ty công nghệ cố gắng làm cho việc cập nhật hệ điều hành mới trở nên đơn giản chỉ bằng cách nhấn nút "update", sau đó thiết bị chuyển toàn bộ ứng dụng và dữ liệu của bạn sang hệ điều hành mới một cách trơn tru. Dù việc đó rất thuận tiện nhưng đó không phải là cách tốt nhất để đảm bảo mọi thứ sẽ tiếp tục hoạt động mượt mà.
Một cách tốt hơn để cập nhật là backup toàn bộ dữ liệu của bạn và làm sạch mọi thứ khỏi thiết bị trước khi cài đặt bản cập nhật hệ điều hành. Cách cài đặt sạch sẽ (clean install) này sẽ giúp thiết bị hoạt động đảm bảo hơn.
Lấy ví dụ, nếu bạn có một iPhone 6 với khoảng 100 ứng dụng cài đặt, bốn tài khoản email và khoảng 2.000 bức ảnh. Sẽ là dễ dàng hơn khi cài đặt hệ điều hành trên một chiếc iPhone 6 trống trơn so với cái của bạn.
DỌN DẸP RÁC
Thỉnh thoảng bạn nên dọn dẹp để tăng tốc thiết bị.
Qua quá trình sử dụng dài, một hệ điều hành sẽ tích lũy các files hệ thống, thiết lập, file log nhật ký và các dữ liệu khác; các chuyên gia IT gọi là "cruft" (rác rến). Loại này sẽ làm chậm thiết bị của bạn.
Đối với máy tính, có nhiều ứng dụng để lau dọn hệ thống. Người sử dụng Mac có thể tải ứng dựng miễn phí mang tên Onyx, đối với Windows thì có thể dùng tiện ích cleanup đã có sẵn trong hệ thống. Đối với điện thoại iPhone và Android, bạn có thể mở cài đặt ứng dụng và chọn reset settings.
ĐỂ Ý ĐẾN DUNG LƯỢNG CÒN LẠI
Có một điều mà nhiều người không nhận ra: Chỉ vì iPhone hoặc điện thoại Samsung có 64GB bộ nhớ điều đó không có nghĩa bạn có thể sử dụng cả toàn bộ. Thiết bị sẽ thường chạy nhanh hơn nếu có nhiều bộ nhớ trống hơn.
Điều này một phần vì thiết bị cần bộ nhớ để di chuyển dữ liệu đi đây đó và tải các bản cập nhật. Nhưng nó cũng liên quan đến công nghệ bộ nhớ được sử dụng trong điện thoại smartphone hay các laptop hiện đại.
Smartphone và các laptop đời mới dựa trên bộ nhớ flash, dùng để lưu trữ dữ liệu trong các ô của chip bán dẫn. Do đó, khi bạn mở một ứng dụng hoặc tài liệu, bạn sẽ tập hợp dữ liệu từ nhiều phần của ổ đĩa. Nếu nhiều ô của ổ đĩa đã sử dụng, dữ liệu quá nhiều thì thiết bị sẽ trở nên chậm chạp.
Vì vậy, một quy tắc tốt là mua thiết bị với dung lượng lớn hơn so với bạn dự kiến sử dụng. Nếu bạn nghĩ mình dùng khoảng 64GB cho iPad, vậy thì nên mua một cái 256GB.
Đồng thời, cũng nên làm trống bớt phần dung lượng rất lớn thường bị chiếm dụng bởi thư viện ảnh và sau khi chuyển chúng lên cloud. Google Photos là một dịch vụ rất tốt và nên dùng.
ĐẦU TƯ THÊM CHO HẠ TẦNG PHẦN CỨNG
Thiết bị trở nên chậm có thể do những nguyên nhân không liên quan trực tiếp đến thiết bị của bạn. Nhiều ứng dụng dựa vào kết nối internet, vì vậy một router kém chất lượng sẽ tạo ra tình trạng thắt cổ chai.
Để thoát khỏi tình trạng này, nên đầu tư một hệ thống WIFI hiện đại, chẳng hạn như Google WifFI và Eero hoặc thiết bị của Linksys. Các thiết bị này thường đắt đỏ nhưng so ra vẫn rẻ hơn nếu mua một điện thoại mới mà vẫn không giải quyết được vấn đề.
XEM XÉT KỸ VIỆC NÂNG CẤP
Có nhiều nguyên nhân khiến thiết bị của bạn có thể chậm. Các hệ điều hành mới đi kèm với những tính năng mạnh mẽ vốn được thiết kế để hoạt động trên những thiết bị mới. Hơn nữa, các nhà phát triển những ứng dụng thứ ba thường tập trung vào các phần mềm cho thiết bị mới, và thỉnh thoảng họ còn không hỗ trợ cho những thiết bị cũ. Nếu có nhiều tác vụ mà thiết bị cũ của bạn không thể thực hiện một các hiệu quả, vậy bạn nên cân nhắc kỹ việc nâng cấp.
[Nguồn: A New Phone Comes Out. Yours Slows Down. A Conspiracy_ No - The New York Times
https://www.nytimes.com/2017/11/15/technology/personaltech/new-iphones-slow-tech-myth.html?_r=0 ]